Thị Trường Hóa Chất Axit Sulfuric – Trung Quốc Ảnh Hưởng Như Thế Nào?
14
Th4
Th4
Trên bản đồ công nghiệp nặng thế giới, hóa chất axit sunfuric (H2SO4) đóng vai trò là nguyên liệu nền tảng cho hàng loạt ngành sản xuất thiết yếu như phân bón, luyện kim, hóa dầu và xử lý nước thải. Trong chuỗi cung ứng chiến lược này, Trung Quốc hiện diện như một “người khổng lồ” nắm quyền chi phối trực tiếp đến nguồn cung và cấu trúc giá cả toàn cầu
Vậy mức độ ảnh hưởng của quốc gia này sâu rộng đến đâu? Cùng TD phân tích trong bài viết dưới đây
QUY MÔ THỊ TRƯỜNG HÓA CHẤT AXIT SUNFURIC TOÀN CẦU
Những năm gần đây, thị trường hóa chất axit sunfuric toàn cầu đang trong chu kỳ tăng trưởng ổn định, đặc biệt là khu vực Châu Á – Thái Bình Dương đóng vai trò là trung tâm sản xuất chiếm hơn một nửa tổng quy mô thị trường.
Theo báo cáo dự phóng mới nhất từ Fortune Business Insights (công bố tháng 02/2026), bức tranh tài chính của ngành được khắc họa qua các chỉ số trọng yếu sau
- Định giá toàn cầu: Đạt mức 35,13 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến chạm mốc 52,86 tỷ USD vào năm 2034.
- Tốc độ tăng trưởng kép (CAGR): Đạt 4,7% trong giai đoạn 2026–2034.
- Động lực tăng trưởng chính: Phân khúc chế biến kim loại dẫn đầu đà tăng trưởng với mức CAGR đạt 5,2%.
Phân bổ thị phần theo khu vực (Dữ liệu năm 2025): Châu Á – Thái Bình Dương là khu vực thống trị tuyệt đối khi chiếm tới 50,58% thị phần toàn cầu. Top 3 quốc gia dẫn đầu thị trường axit sulfuric lần lượt là:
- Trung Quốc: Dẫn đầu với 9,73 tỷ USD (nắm giữ 27,7% thị phần toàn cầu).
- Hoa Kỳ: Đứng thứ hai với 6,85 tỷ USD (chiếm 19,5% thị phần).
- Ấn Độ: Đạt 2,64 tỷ USD (chiếm 7,5% thị phần).
TRUNG QUỐC ẢNH HƯỞNG NHƯ THẾ NÀO ĐẾN THỊ TRƯỜNG AXIT SUNFURIC TOÀN CẦU
Trung Quốc không chỉ đơn thuần tham gia thị trường, mà họ là trung tâm của chuỗi cung ứng axit sulfuric toàn cầu nhờ nắm giữ đồng thời 3 vị thế độc tôn:
- Năng lực sản xuất khổng lồ (Chiếm 40% toàn cầu): Theo thống kê từ Sunsirs, Trung Quốc hiện sở hữu tổng công suất ước tính lên tới 177 triệu tấn/năm, quốc gia này bỏ xa phần còn lại của thế giới để duy trì ngôi vương về cung ứng hóa chất cơ bản
- Thị trường tiêu thụ lớn nhất (>35% nhu cầu toàn cầu): Theo Straits Research, vào năm 2024, Trung Quốc hấp thụ hơn 35% tổng nhu cầu H2SO4 toàn cầu, chủ yếu phục vụ cho ngành công nghiệp phân bón và luyện kim màu.
- Nhà xuất khẩu số 1 thế giới: Số liệu từ Observatory of Economic Complexity ghi nhận khối lượng xuất khẩu hóa chất Axit Sunfuric của Trung Quốc luôn duy trì ở mức dẫn đầu trong 5 năm qua: 1,72 triệu tấn (2020); 2,84 triệu tấn (2021); 3,64 triệu tấn (đỉnh điểm 2022); 2,51 triệu tấn (2023) và 2,68 triệu tấn (2024)
TRUNG QUỐC ĐÃ CHI PHỐI HÓA CHẤT H2SO4 TRÊN THỊ TRƯỜNG TOÀN CẦU NHƯ THẾ NÀO?
Không đơn thuần chỉ tham gia thị trường, Trung Quốc đang thiết lập luật chơi và định hình chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua 4 cơ chế đòn bẩy:
Cơ chế 1: Định giá toàn cầu thông qua khối lượng xuất khẩu
Biến động giá axit sulfuric toàn cầu tỷ lệ nghịch với khối lượng xuất khẩu của Trung Quốc. Năm 2022, khi sản lượng xuất khẩu đạt đỉnh 3,64 triệu tấn, thị trường duy trì được nguồn cung dồi dào. Ngược lại, khi khối lượng giảm mạnh vào năm 2023 (còn 2,51 triệu tấn), giá hóa chất lập tức bị đẩy lên cao. Hệ lụy rõ nét nhất được ghi nhận vào đầu quý 2 năm 2026: Ngay khi có thông tin Trung Quốc tuyên bố dừng xuất khẩu từ tháng 5, giá H2SO4 tại thị trường Chile đã tăng vọt lên 44%
Cơ chế 2: Phản ứng dây chuyền từ nguyên liệu thô đầu vào
Báo cáo của Guosen Securities (tháng 12/2025) tiết lộ, Trung Quốc phải nhập khẩu tới 47% nhu cầu lưu huỳnh, trong đó hơn 50% đến từ 6 quốc gia vùng Vịnh. Xung đột địa chính trị tại Iran đã làm đứt gãy chuỗi cung ứng này. Hậu quả là, tính đến đầu tháng 01/2026, giá lưu huỳnh toàn cầu đã tăng sốc 600%. Việc Trung Quốc phải ráo riết cạnh tranh mua lưu huỳnh trên thị trường quốc tế đã tạo ra hiệu ứng domino, đẩy chi phí sản xuất H2SO4 tăng theo cấp số nhân.
Cơ chế 3: Chính sách xuất khẩu chiến lược
Thị trường đang chứng kiến một tiền lệ đáng lo ngại: Trung Quốc sử dụng chính sách xuất khẩu khoáng sản và hóa chất như một công cụ đàm phán địa chính trị. Sau các lệnh hạn chế xuất khẩu đất hiếm (2023) và vonfram (2024–2025), việc quốc gia này cấm xuất khẩu axit sulfuric vào năm 2026 có phải là một trong những bước đi đòn bẩy trong các cuộc đàm phán thương mại và địa chính trị.
Cơ chế 4: Thao túng tâm lý thị trường
Chỉ cần một tin đồn hoặc thông báo nội bộ về khả năng hạn chế xuất khẩu từ Bắc Kinh cũng đủ kích hoạt làn sóng mua gom hoảng loạn (panic buying) trên toàn cầu. Hiệu ứng tâm lý này đẩy giá giao ngay tăng vọt ngay cả khi chính sách chưa chính thức có hiệu lực
TRUNG QUỐC ẢNH HƯỞNG NHƯ THẾ NÀO ĐẾN THỊ TRƯỜNG HÓA CHẤT AXIT SUNFURIC TẠI VIỆT NAM
Thị trường Việt Nam hiện chưa thể tự chủ 100% nguồn cung H2SO4 (dù đã có năng lực sản xuất nội địa từ các đơn vị như Nhà máy Supe Lâm Thao) và vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu từ Trung Quốc và Hàn Quốc để phục vụ sản xuất phân bón, ắc quy và xử lý nước thải
Nếu Trung Quốc duy trì lệnh hạn chế xuất khẩu H2SO4 đến hết năm 2026 như dự báo từ Argus Media, các nhà máy sản xuất tại Việt Nam sẽ bị đặt vào trạng thái báo động đỏ với 3 áp lực chí mạng:
- Lạm phát chi phí đầu vào: Giá H2SO4 nhập khẩu tăng vọt sẽ cấu thành trực tiếp vào chi phí sản xuất. Biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất phân lân, ắc quy bị bào mòn nghiêm trọng, trực tiếp đe dọa đến dòng tiền hoạt động của nhà máy
- Đứt gãy chuỗi cung ứng: Việc chuyển đổi sang nguồn cung thay thế không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Sự thiếu hụt cục bộ có thể buộc các nhà máy phải tạm dừng dây chuyền sản xuất, kéo theo hệ lụy chậm tiến độ giao hàng và lãng phí chi phí vận hành
- Áp lực biên lợi nhuận: Doanh nghiệp rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi chi phí đầu vào tăng sốc, nhưng lại không thể tăng giá bán thành phẩm tương ứng do sức ép cạnh tranh, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp nghiêm trọng
KẾT LUẬN:
Thị trường hóa chất axit sunfuric toàn cầu đang bước vào chu kỳ tái cấu trúc sâu rộng. Cú sốc kép từ khủng hoảng giá lưu huỳnh và động thái siết xuất khẩu của Trung Quốc trong năm 2026 là minh chứng rõ nhất cho rủi ro của việc phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, đã đến lúc bộ phận mua hàng cần tái cấu trúc mạng lưới nhà cung cấp, đa dạng hóa nguồn hàng và xây dựng các vùng đệm tồn kho chiến lược để đủ sức chống chọi với những biến số địa chính trị khó lường, vững vàng vượt qua sóng gió thị trường.
Theo dõi ngay TD để cập nhật nhanh những tin tức mới nhất về thị trường
Fanpage: Giải Pháp Cung Ứng Vật Tư Tổng Thể
Linked in: Giải Pháp Cung Ứng Vật Tư Tổng Thể
