Hồi Chuông Cảnh Báo Về Rủi Ro Đứt Gãy Chuỗi Cung Ứng Dược Phẩm
24
Th3
Th3
Vào ngày 23/03/2026, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã chính thức ban hành Công văn số 952/QLD-KD, gửi đến toàn hệ thống y tế và các doanh nghiệp dược phẩm trên cả nước, yêu cầu khẩn trương rà soát và kích hoạt các phương án dự trữ thuốc. Động thái chủ động từ sớm, từ xa này không phải là một biện pháp hành chính thông thường, mà là phản ứng khẩn cấp trước bối cảnh các cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông đang đe dọa làm đứt gãy nghiêm trọng chuỗi cung ứng dược phẩm toàn cầu.
Sự kiện này đang phản ánh điều gì về bức tranh logistics hiện tại và các doanh nghiệp dược phẩm cần làm gì để vượt qua cú sốc này, cùng TD-Corp bóc tách trong bài viết dưới đây?
Chi tiết chỉ đạo khẩn từ Bộ Y tế: Chuỗi Cung ứng Dược Phẩm chuyển trạng thái sang dự phòng rủi ro
Theo nhận định từ Cục Quản lý Dược, tình hình căng thẳng tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến hoạt động vận chuyển, thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng dược phẩm, cụ thể là nguyên vật liệu làm thuốc. Để đảm bảo không xảy ra tình trạng thiếu hụt, Bộ Y tế đã đưa ra các chỉ đạo quyết liệt:
- Đối với các bệnh viện, cơ sở y tế: Yêu cầu rà soát ngay tình hình tồn kho, đánh giá khả năng cung ứng của đối tác và xây dựng phương án dự trữ. Trọng tâm ưu tiên là các loại thuốc thiết yếu phục vụ công tác cấp cứu và điều trị.
- Đối với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu: Chủ động lên kế hoạch sản xuất, nhập khẩu dự trữ cả thuốc thành phẩm lẫn nguyên liệu làm thuốc. Bắt buộc phải có phương án dự phòng khi thị trường và chuỗi cung ứng có biến động mạnh.
- Đối với Sở Y tế các địa phương: Tăng cường theo dõi thị trường, tổng hợp và báo cáo ngay lập tức về Cục Quản lý Dược nếu phát sinh nguy cơ thiếu thuốc cục bộ để có phương án điều phối kịp thời.
Nguyên nhân cốt lõi gây nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng dược phẩm
Lệnh dự trữ khẩn cấp của Bộ Y tế là hệ quả tất yếu của cuộc khủng hoảng vận tải hàng hải và hàng không toàn cầu bùng phát từ đầu năm 2026.
- Đứt gãy vận tải và cú sốc cước phí: Sự kiện đóng cửa thực tế eo biển Hormuz và các rủi ro tại Biển Đỏ đã khiến các hãng vận tải lớn như Maersk ban hành các sắc lệnh phụ phí khẩn cấp điển hình là phụ phí nhiên liệu EBS. Việc các tuyến hàng hải bị đóng băng và hàng không tê liệt đẩy chi phí logistics lên mức ngất ngưởng.
- Hiệu ứng Domino từ nguyên liệu thô: Ngành dược Việt Nam hiện nay vẫn phụ thuộc tỷ lệ lớn vào nguồn nguyên liệu dược phẩm nhập khẩu. Việc thời gian vận chuyển bị kéo dài thêm hàng chục ngày do tàu bè phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng gây ra rủi ro đứt gãy nguồn cung từ gốc. Không có nguyên liệu, các nhà máy trong nước sẽ buộc phải đình trệ sản xuất.
- Báo động đỏ cho nhóm thuốc bảo quản lạnh: Đặc thù của dược phẩm như thuốc điều trị ung thư, vaccine, sinh phẩm là yêu cầu bảo quản lạnh khắt khe. Việc lưu kho trên biển quá lâu không chỉ làm đội chi phí vận hành container lạnh mà còn đe dọa trực tiếp đến chất lượng và hạn sử dụng của thuốc. Giới chuyên gia phân tích đã cảnh báo, nếu tình trạng gián đoạn logistics không được tháo gỡ, chỉ trong vòng 4 đến 6 tuần tới, thị trường có thể khan hiếm các nhóm thuốc thiết yếu như tiểu đường, huyết áp và kháng sinh.
Bài toán định hình lại chuỗi cung ứng dược phẩm cho các doanh nghiệp
Chỉ đạo của Bộ Y tế đánh dấu sự chuyển dịch bắt buộc của chuỗi cung ứng dược phẩm từ mô hình sản xuất tinh gọn Just-in-Time sang mô hình Just-in-Case. Để sống sót và giữ vững tính liên tục, các nhà máy dược phẩm cần hành động ngay ở 3 khía cạnh:
- Đa dạng hóa nguồn cung ứng: Từ bỏ thói quen phụ thuộc vào một nhà cung cấp nguyên liệu duy nhất . Các doanh nghiệp cần thiết lập liên minh với nhiều nhà cung cấp tại các khu vực địa lý khác nhau để phân tán rủi ro đứt gãy.
- Tăng cường số hóa quản trị: Đầu tư vào các hệ thống theo dõi dữ liệu theo thời gian thực để nắm bắt chính xác tiến độ của các lô nguyên liệu đang lênh đênh trên biển. Từ đó, bộ phận Purchasing có thể chủ động điều chỉnh lịch sản xuất hoặc kích hoạt nhà cung cấp dự phòng trước khi kho cạn kiệt.
- Tối ưu hóa các chi phí vận hành nội bộ: Khi giá nguyên liệu nhập khẩu và cước vận tải biển tăng phi mã, doanh nghiệp dược không thể dễ dàng tăng giá bán thuốc do đây là mặt hàng thiết yếu chịu sự bình ổn giá của nhà nước. Việc hệ thống hóa và tinh gọn chuỗi mua sắm vật tư phụ trợ sẽ tạo ra khoảng đệm tài chính, giúp nhà máy bù đắp lại phần chi phí logistics đang bị đội lên.
Kết luận
Quyết định yêu cầu kích hoạt dự trữ thuốc khẩn cấp của Bộ Y tế là một bước đi can thiệp vô cùng cần thiết để bảo vệ an ninh y tế quốc gia trước cơn bão chuỗi cung ứng toàn cầu năm 2026. Đây đồng thời là một phép thử khốc liệt đối với sức chịu đựng và năng lực quản trị rủi ro của các doanh nghiệp dược.
Trong bối cảnh bất ổn hiện nay, việc chủ động tái cấu trúc chuỗi cung ứng dược phẩm không còn là giải pháp nhằm tối ưu lợi nhuận, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để đảm bảo những liều thuốc cứu người luôn có mặt đúng lúc, đúng chỗ.
